new2

Czym jest bullying i jak reagować?

15 listopada 2019

12 listopada rozpoczął się tydzień przeciwdziałania bullyingowi – Anti-Bullying Week. Wiele młodych osób, z którymi pracuję terapeutycznie, często już w szkole podstawowej, są lub byli ofiarami bullyingu. Ma to duży wpływ na ich późniejsze życie.

Bardzo często nie mówiły o tym nikomu, bo nie wiedziały, czy ktoś im pomoże i też jak nazwać to, co czują — cierpiały same.

Podzielę się z Wami tym, co to jest bullying i w jaki sposób proponuję, aby wspierać dzieci i młodzież, gdy zgłaszają, że są ofiarami przemocy – fizycznej, werbalnej, zastraszania czy nawet cyberbullyingu.

Po pierwsze i najważniejsze, to zrozumieć czym jest bullying, a czym są zachowania typu: niegrzeczne czy złośliwe.

Bullying to: agresywne, zamierzone i powtarzalne zachowania, jednego lub grupy sprawców, wobec ofiary. Bullying od agresji różni się tym, że jest powtarzalny i trwa przez określony dłuższy czas.

Zachowanie na pograniczu agresji u dzieci i młodzieży w szkole można podzielić na określenia jako:
– niegrzeczny – przypadkowo coś powiedział, zrobił co zraniło inne dziecko/ nastolatka
– złośliwy – raz lub dwa zrobił coś, lub powiedział, co zraniło inne dziecko/ nastolatka
– bullying – nękanie, tyranizowanie, napastowanie czy osaczanie innego dziecka/nastolatka jest zamierzone i zachowania powtarzają się w czasie. Celem jest spowodowanie, aby to dziecko/ nastolatek źle myślało o sobie.

Bullying, jako znęcanie się, może występować w formie:
• fizycznej (przemoc siłowa, niszczenie mienia),
• ustnej (wyszydzanie, wyśmiewanie, obrażanie),
• socjalnej (plotki, rozsiewanie podejrzeń wśród innych osób),
• elektronicznej (tzw. cyberbullying, czyli nękanie drogą elektroniczną).

Typowymi objawami, że dziecko/ nastolatek jest ofiarą bullyingu są:

• niechęć chodzenia do szkoły (dziecko może nawet nie mówić dlaczego, symulowanie chorób),
• wycofanie, zamknięcie się w sobie, niechęć mówienia o tym co w szkole,
• brak kolegów (dziecko nie ma przyjaciół w szkole, a po szkole unika spotkań z kolegami, nie jest zapraszane przez nich do domów, na urodziny, itd.),
• nagłe opuszczenie się w nauce (słabe stopnie, brak motywacji do nauki, wagary),
• stany lękowe (dziecko coraz łatwiej i częściej się denerwuje),
• apatia, smutek, bezsenność, brak apetytu (nagła zmiana zachowania),
• samookaleczenia,
• myśli samobójcze (interesowanie się samobójstwami, próby samobójcze),
• niskie poczucie wartości (brak wiary w swoje możliwości, brak motywacji, mówienie o sobie w negatywny sposób, np. jestem głupi),
• niewyjaśnione zjawiska gubienia wartościowych przedmiotów, niszczenia swoich rzeczy (np. uczeń często mówi, że zgubił pieniądze lub przychodzi do domu w zniszczonej kurtce).

Jeśli Wasze dziecko jest ofiarą przemocy, nie wolno tego bagatelizować i należy zgłosić to w szkole.

Zgłaszając takie zachowania chronimy własne dzieci, a także inne, bo nie dajemy przyzwolenia na takie postępowanie.

Każda szkoła ma obowiązek przeciwdziałać agresji, dyskryminacji i wykluczeniu na ich terenie – a bullying jest jedną z takich form.

Nie załatwiajmy sprawy sami, poza środowiskiem szkolnym, bo wtedy nie mamy wsparcia szkoły. A przecież dziecko czy nastolatek jest w szkole i ważne jest, żeby miało wsparcie od pracowników szkoły i aby ta instytucja mogła zareagować na to co się dzieje.

Jak wspomóc dziecko czy nastolatka:

1) zapewnić, że zachowanie innych jest niewłaściwe i zgłosicie je w szkole,
2) poproście, żeby nauczyciele wspierali Wasze dziecko/ nastolatka i wytłumaczyli innym, że ich zachowanie jest karalne,

3) zapytajcie jakie interwencje podejmie szkoła – czy sprawcy bullyingu będą wiedzieli, że to co zrobili nie jest akceptowalne,
4) starajcie się zapewnić poczucie bezpieczeństwa dziecku/ nastolatkowi,
5) uczcie dziecko/ nastolatka asertywnego stawiania granic. Np. metoda FUO :
– Fakty (Kiedy ty….(wymieniamy konkretne zachowanie) )
– Ustosunkowanie się (Ja czuję…, ponieważ…)
– Oczekiwania (Ja oczekuję/ proszę (mowie mówię jak chcę, żeby było następnym razem).

Wyśmiewanie, wyszydzanie i przezywanie ze względu na narodowość jest także formą bullyingu – jest mową nienawiści i nie powinno być na to przyzwolenia.

Jeżeli Wy, albo Wasze dzieci, doświadczyliście mowy nienawiści, to możecie się zgłosić po pomoc do East European Resource Centre, gdzie są wykwalifikowane osoby świadczące pomoc. www.eerc.org.uk

W swojej pracy w szkole pracuję według następujących kroków:

1) Pytam jakie są zachowania i słucham – jak nie rozumiem, to parafrazuje, żeby sprawdzić, że dobrze rozumiem. Jeśli stwierdzam, że jest to bullying, to:
2) Wyjaśniam dziecku/ nastolatkowi, że zachowania danej osoby są niewłaściwe i powinniśmy zgłosić je nauczycielowi.
3) Przygotowuję z dzieckiem/ nastolatkiem asertywne odpowiedzi i ćwiczymy je – w tym samym czasie wzmacniając samoocenę dziecka/ nastolatka. Szukamy wsparcia wśród innych dzieci/ nastolatków.
4) Po zgłoszeniu nauczycielowi/ dyrekcji zastanawiamy się wspólnie jak wspomóc dziecko/ nastolatka, który jest ofiarą, a także tego, który jest sprawcą agresji. Zgłaszamy sytuację dyrekcji.
5) Często rozmawiam ze sprawcą czy sprawcami agresji, żeby poznać ich wersje i zastanowić się wspólnie, dlaczego to robili i jakby oni się czuli, gdyby sami byli ofiarą.
6) Pracuję często z całą klasą, żeby wzmocnić inne dzieci/ nastolatki i też zająć się sprawcą agresji, bo agresja nie bierze się znikąd – to jest ważny komunikat o potrzebie bycia zauważonym/ ną.
7) Jeśli mam możliwość, to rozmawiam z rodzicami.
8) Niektóre ofiary przemocy otrzymują wsparcie terapeutyczne.