new2

Wprowadzenie do metody Self-Reg Stuarta Shankera.

25 października 2019

Wprowadzenie do metody Self-Reg Stuarta Shankera – jak rozumieć samoregulacje i jak się uczyć tego procesu. 

Gdy przychodzą do mnie rodzice czy nauczyciele i szukają pomocy dla dzieci lub młodzieży, z którymi przeżywają trudności wychowawcze – najpierw sugeruję, żeby przyjrzeć się danemu zachowaniu przez pryzmat komunikacji. Stuart Shanker zachęca do zadania sobie dwóch ważnych pytań: „dlaczego” oraz „dlaczego teraz” –  dziecko/nastolatek tak się teraz zachowują? Co mi komunikują? 

Zanim zaczniemy odpowiadać sobie na to pytanie, warto przypomnieć metaforę góry lodowej – widzimy tylko wierzchołek – a pod wodą jest jeszcze dużo lodu, którego nie jesteśmy w stanie dostrzec. Patrząc tylko na trudne zachowanie dziecka czy nastolatka jedynie z perspektywy wierzchołka góry lodowej, posługujemy się często ocenianiem, zderzeniem z naszymi oczekiwaniami, naszą wizją, naszym wstydem, a także naszą, większą lub mniejszą, odpornością na sytuacje wzbudzające w nas reakcję obronną na stres. 

Gdy „zanurkujemy” w głąb i zaczniemy zadawać sobie pytania „dlaczego” i „dlaczego teraz” wtedy zaczniemy rozumieć powody tych zachowań – jest to stres, na który dziecko czy nastolatek nie ma jeszcze zasobów, żeby sobie z nim poradzić. Dorośli mają tak samo – są stresory, na które jesteśmy w stanie odpowiadać w ramach swoich zasobów, a są takie sytuacje, gdy nasze zasoby są mniejsze i reakcja na stres silniejsza.  

W samoregulacji ważnym etapem jest uczenie się siebie – wsłuchanie się w siebie i nauczenie się co zwiększa moje napięcie (czyli stresory), a co je zmniejsza, czyli jak mogę sobie pomóc, żeby odczuwać mniejszy stres lub jego brak. 

Trzeba pamiętać, że samoregulacja nie jest tym samym co kontrola czy dyscyplina. 

Uczenie się samoregulacji to proces, w którym jest ważne, żeby rodzice najpierw znali dobrze swoje reakcje i sposoby samoregulacji i żeby w ten sposób modelowali takie zachowanie u dzieci. Dzieci częściej uczą się tego co im pokażemy niż tego co im mówimy. 

Gdy zaczynamy poznawać obszary stresu, to stajemy się detektywami stresu i szukamy ich we wszystkich obszarach, bo mają one na siebie wpływ. 

Obszary stresu:

  1. obszar biologiczny – wszystko co wiąże się z ciałem i zmysłami – np. sen, zmęczenie, choroby, głód, hałas, temperatura – np. dzień w szkole może obfitować w wiele stresorów;
  2. obszar emocjonalny – silne emocje i jak sobie z nimi radzimy – przeżywanie emocji (zarówno złości, jak i radości) kosztuje organizm dużo energii, dzieci i nastolatki mają jeszcze niedojrzały układ nerwowy, dlatego często jest im trudno regulować swoje emocje;
  3. obszar poznawczy – myśli i uczenie się – trudności ze zrozumieniem polecenia lub wykonaniem zadania; 
  4. obszar społeczny – kontakty z innymi osobami; w szkole nie tylko z nauczycielami, ale głównie z innymi dziećmi: wspólna zabawa, kłótnie, odrzucenie, itp., media społecznościowe; 
  5. obszar prospołeczny – to empatia i troska o innych, a także odpowiedź na wydarzenia w kraju, na świecie.  

 

5 kroków Self-Reg Shankera, to strategie, dzięki którym uczymy się o sobie, a także jak sobie pomoc – dzieci oraz nastolatki także mogą się tego nauczyć.

  1. Odczytaj sygnały i przeformułuj zachowanie – czyli „dlaczego” i „dlaczego teraz” – co kryje się za zachowaniem? Czy jest to odpowiedź na stres? Czy zła wola dziecka? W przypadku, gdy zachowanie jest odpowiedzią na stres, dziecko nie będzie w stanie myśleć i odpowiadać składnie, będzie bardzo emocjonalne. 
  2. Bądź detektywem stresu, czyli szukaj stresorów, które pochłaniają energię organizmu, a co za tym idzie powodują reakcje na deficyt energii. Pomagaj dziecku w zrozumieniu, co ma wpływ na ich reakcje. 
  3. Zredukuj stresory lub źródła stresu. Jeśli nie da się zredukować to, np. omijaj miejsca, gdzie jest głośno, itp. Najłatwiejsze stresory do zredukowania to te z obszaru biologicznego, np. ilość snu, pożywienie, cisza, itp.  
  4. Buduj samoświadomość – ucząc się stresorów, jakie mają wpływ na dziecko, pomagaj dziecku rozumieć co ma na nie wpływ – wspólnie analizujcie zaistniałe sytuacje.  
  5. Reaguj budując strategie regeneracji energii – i ucz tego dziecka – może to być potrzeba odpoczynku, przytulenia lub ćwiczenie uważności. 

 
Photo by 
Jamie Taylor on Unsplash